Hleð...
Þetta er riðillinn sem við Íslendingar munum fylgjast með nánar en nokkur annan. Noregur — norðurlandagranninn okkar, liðið með Erling Haaland, fótboltalandið sem deilir sömu veðurskilyrðum og sömu menningarlegum rætur og við — er í riðli I á heimsmeistarakeppninni 2026. Og riðillinn er ekki auðveldur. Frakkland er tvöfaldur heimsmeistari og hefur Kylian Mbappé í liðinu. Senegal er Afríkumeistari sem komst úr riðli á síðustu tveimur heimsmeistarakeppnum. Og Írak snýr aftur á HM í fyrsta sinn síðan 1986 — fjörutíu ára bið sem lýkur á dramatískan hátt. Riðill I er einn af erfiðustu riðlum mótsinns og horfur Noregs á framgangi eru langt frá sjálfsögðum.
Ég hef fylgst með norska landsliðinu náið síðustu fimm árin og greint öll undankeppnisleikin. Liðið er sterkt — sterkara en margir evrópskir sérfræðingar gera ráð fyrir — en í riðli I þar sem andstæðingar eru af þessum gæðum þarf allt að ganga upp. Í þessari greiningu fer ég yfir öll fjögur liðin, greini hvern leik Noregs fyrir sig og gef veðmálaspár miðaðar við íslenska áhorfendur og veðhöfunda.
Liðin í riðli I — Yfirlit og styrkleikagreining
Frakkland
Frakkland er tvöfaldur heimsmeistari (1998 og 2018) og komst í úrslit á HM 2022 þar sem Argentína sigraði eftir eina bestu vítaspyrnukeppni í sögu fótboltans. Kylian Mbappé er stjarnan sem allir þekkja — hraði hans er yfirnáttúrulegur, skotfæri hans er hættulegt og hæfileikinn til að brjóta niður varnir á eigin spýtur er sjaldgæfur jafnvel á efsta stigi. Mbappé er nú hjá Real Madrid og hefur bætt taktískan skilning við leikinn sem gerir hann enn hættulegri en áður. Antoine Griezmann er enn í liðinu sem skapandi miðjumaður og Aurélien Tchouaméni frá Real Madrid stýrir varnandi miðju af styrk og yfirsýn.
Þjálfarinn Didier Deschamps hefur stýrt Frakklandi síðan 2012 og þekkir stórmótin betur en flestir. Leikstíll Frakklands er pragmatískur — liðið spilar ekki alltaf fallegan fótbolta en nær niðurstöðum. Vörnin er sterk, miðjan er ráðandi og framherjarnir eru hættulegir á gagnárásum. Veikleikinn er ósamkvæmni í riðlaleikjum — á HM 2022 tapaði Frakkland Túnis í riðlinum og á EM 2024 átti liðið í erfiðleikum í riðlakeppninni áður en það vaknaði í úrslitaleikjunum. Frakkland á erfitt gegn liðum sem loka á rýmin og spila þolinmóðan varnarfótbolta — og bæði Senegal og Noregur geta gert það.
Stuðlarnir gefa Frakklandi um 1.08 fyrir framgang (93% líkur) og um 1.45 fyrir riðlasigur. Þetta er augljósasta niðurstaðan í riðlinum — Frakkland kemst næstum örugglega áfram. En riðlasigurinn er ekki jafn vís: ef Noregur eða Senegal vinnur beinu leikinn gæti Frakkland lent í öðru sæti sem breytir úrslitatöflunni verulega.
Senegal
Senegal er Afríkumeistari (2022) og hefur komist úr riðli á síðustu tveimur heimsmeistarakeppnum. Á HM 2022 komst Senegal í 16-liða úrslit þar sem England sigraði 3–0. Liðið er skipulagt, líkamlega sterkt og hefur leikmenn í stærstu evrópsku deildunum. Eftir brottför Sadio Mané sem lykilmann hefur nýja kynslóðin tekið við — Ismaïla Sarr, Nicolas Jackson og Krépin Diatta mynda hraða og markahættulega framherjatríó. Kalidou Koulibaly er enn í miðvörninni sem reynsluríkur leiðtogi og Edouard Mendy stendur í markinu af áreiðanleika.
Senegalskur fótbolti er byggður á líkamlega kröftugum leikmönnum sem spila með ástríðu og samheldni. Liðið er erfitt að brjóta niður vegna þess að varnarskipulagið er vel innleitt og gagnárásirnar eru hraðar og markvissar. Veikleikinn er á miðjunni þar sem skapandi leik vantar stundum — Senegal skorar oft úr dauðum boltum og stöðluðum aðstæðum frekar en opnum leik. Í riðli I er Senegal stærsti ógnarmaðurinn gegn Noregi: bæði liðin berjast um annað sætið á bak við Frakklandi og beini leikurinn á milli þeirra ræður líklega úrslitum.
Stuðlarnir gefa Senegal um 2.20 fyrir framgang (45% líkur) sem ég tel vera nálægt réttri verðlagningu. Senegal er sterkt lið með stórmótareynslu og hefur sýnt getu til að komast úr riðli gegn sterkum andstæðingum. Veðmálavirði er lítið á Senegal til framgangs — stuðullinn endurspeglar raunverulegan styrk.
Írak
Írak snýr aftur á heimsmeistarakeppni í fyrsta sinn síðan 1986 — fjörutíu ára bið sem hefur verið erfið ferðalag. Á þessum fjörutíu árum hefur Írak upplifað stríð, refsiaðgerðir og pólitískan óstöðugleika sem hefur gert fótboltaþátttöku nánast ómögulega á tímum. Þrátt fyrir allt hefur íraska fótboltasamfélagið haldið áfram og undankeppnin í Asíu var dramatísk og tilfinningaþrungin. Írak vann Asíubikarinn 2007 — á meðan landið var í stríði — og sú saga er ein af hrífandi sögum fótboltasögunnar.
Liðið sjálft er byggt á leikmönnum sem spila aðallega í asískum og miðausturlenskum deildum. Gæðin eru takmörkuð miðað við evrópsk mælikvarða en ástríðan er ómælanleg. Ali Jasim er unga stjarnan sem hefur vakið athygli og Mohanad Ali er reynsluríkur framherji. Vörnin er skipulögð en varnarleg — Írak mun líklega setja alla á bak og reyna gagnárásir gegn Frakklandi og Noregi. Stuðlarnir gefa Írak um 8.00+ fyrir framgang (12% líkur) sem er sanngjarnt — Írak er augljós útskykkja riðilsins en hefur mannskap til að skapa trassí í einstaka leikjum.
Fyrir norska og íslenska áhorfendur er Írak lykilandstæðingurinn í fyrsta leik Noregs. Ef Noregur vinnur Írak í fyrsta leiknum er staðan strax sterk — ef Noregur klikkar er allt í uppnámi. Írak hefur ekkert að tapa og mun spila af gríðarlegri ástríðu frammi fyrir þúsundum íraskra stuðningsmanna sem búa í Bandaríkjunum og munu fylla leikvanginn. Þessi leikur verður erfiðari en margir halda.
Noregur
Noregur komst á heimsmeistarakeppni sem sigurvegari evrópskrar undankeppnigruppe og er í fyrsta sinn á HM síðan 1998 — 28 ára bið eins og Skotland. Erling Haaland er augljós stjarna — hann er einn af bestu framherjum heims og hefur skorað mörk af ótrúlegu magni hjá Manchester City. En Noregur er meira en Haaland. Martin Ødegaard frá Arsenal er skapandi miðjumaður af heimsklassa og skipuleggi leikja liðsins. Alexander Sørloth bætir dýpt í sóknina og Sander Berge stýrir varnandi miðju af styrk.
Þjálfarinn Ståle Solbakken hefur byggt lið sem spilar skipulagðan fótbolta með sterkri vörn og snöggum gagnárásum. Leikstíllinn hentar vel gegn sterkum andstæðingum þar sem Noregur getur lokað á rými og nýtt Haaland á gagnárásum. Veikleikinn er í hliðum þar sem Noregur hefur átt í erfiðleikum með að finna áreiðanlega hliðarvarnarmenn — og gegn Frakklandi þar sem Mbappé leikur aðallega gegn hægri vörn er þetta hættuleg staða.
Stuðlarnir gefa Noregi um 2.60 fyrir framgang (38% líkur) sem ég tel vera sanngjörn verðlagning — en mögulega aðeins of há. Ég meta raunverulegar líkur Noregs á framgangi á um 42% vegna þess að Haaland-þátturinn er vanmetinn í stuðlum. Markaðurinn verðleggur lið sem heild en í stuttum riðlaleikjum þar sem einn framherji af Haalands gæðum getur leyst leik á eigin spýtur er sá þáttur verðmætari en heildarstyrkur liðsins gefur til kynna.
Leikir Noregs — Greining og tímasetningar
Írak gegn Noregi — 16. júní, Gillette Stadium, Boston (22:00 IST)
Fyrsti leikurinn er sá mikilvægasti. Noregur þarf sigur gegn Írak til að setja sig í sterka stöðu í riðlinum. Ef Noregur tapar hér er framgangur í hættu — og það er ástæðan fyrir því að ég ítreka: þessi leikur verður erfiðari en stuðlarnir segja til um. Írak hefur ekkert að tapa, stuðningsmenn þeirra munu fylla Gillette Stadium í Boston og ástríðan verður gríðarleg. Stuðlarnir á Noreg til sigurs eru líklega um 1.40 (71% líkur) en ég tel raunverulegar sigur-líkur vera nær 65%.
Taktískt mun Írak líklega setja alla á bak og reyna gagnárásir. Noregur þarf þolinmæði til að brjóta niður slíka vörn — og það er ekki alltaf styrkleiki Solbakken-liðsins. Haaland þarf rými til að blómstra og gegn níu eða tíu manna vörn er rými takmarkað. Ødegaard verður lykilmaðurinn í þessum leik — ef hann getur fundið op á milli íraskra varnarmanna getur Haaland nýtt sér þau. Leikurinn hefst klukkan 22:00 að íslenskum tíma (UTC±0) sem er hæfilegt kvöld — íslenskir áhorfendur geta horft á leikinn án þess að þurfa að fórna svefni.
Noregur gegn Senegal — 22. júní, MetLife Stadium (00:00 IST +1)
Þetta er lykilleikurinn. Noregur gegn Senegal ræður líklega úrslitum um annað sæti í riðlinum. Bæði liðin eru á svipuðu gæðastigi og leikurinn verður jafn og spennuþrungin. Senegal spilar líkamlega sterkan fótbolta sem getur verið erfitt fyrir norska liðið — afrísk lið eru oft sterkari í einvígum og loftbaráttu en evrópsk lið búast við. Noregur þarf að nýta Haaland og Ødegaard til að skapa tækifæri á meðan vörnin heldur gegn senegalskum gagnárásum.
Leikurinn fer fram á MetLife Stadium í New York/New Jersey og hefst klukkan 20:00 ET sem er miðnætti íslensku — seint en ekki óbærilegt. Þetta er einn stærsti leikir Noregs í fótboltasögunni og íslenskir áhorfendur sem styðja norsku munu vafalaust vera vakandi. Stuðlarnir á þennan leik verða líklega nálægt 2.80 / 3.10 / 2.70 — mjög jafn leikur þar sem jafntefli er líklegasta einstaka niðurstaðan. Ef Noregur hefur þegar sigrað Írak í fyrsta leiknum er jafntefli í þessum leik ásættanleg niðurstaða — en ef Noregur dró Írak-leikinn er sigur nauðsynlegur hér.
Noregur gegn Frakkland — 26. júní, Gillette Stadium, Boston (19:00 IST)
Haaland gegn Mbappé — þetta er fyrirsögnin sem fótboltaheimurinn bíður eftir. Tveir af bestu framherjum heims á sama velli, í leik þar sem niðurstaðan ræður framgangi úr riðli. Ef Noregur hefur sex stig eftir tvo leiki (sigur á Írak, sigur á Senegal) er þetta „bónusleikur“ þar sem jafnvel tap getur verið ásættanlegt. En ef Noregur hefur þrjú eða fjögur stig þarf sigur eða jafntefli gegn Frakklandi — og það er gríðarleg áskorun.
Frakkland mun líklega hafa tryggt framgang áður en þessi leikur fer fram — og ef svo er gæti Deschamps hvílt lykilmenn. Sú sviðsmynd er besta tilviljunin sem Noregur gæti fengið. En jafnvel fullskipað Frakkland er sigranlegt — Noregur sýndi það í undankeppninni þar sem leikir gegn sterkum andstæðingum voru jafnir og vel spilaðir. Leikurinn hefst klukkan 19:00 að íslenskum tíma — fullkominn tími fyrir íslenska áhorfendur og líklega mesti áhorfendafjöldi af öllum riðlaleikjum Noregs.
Stuðlar — Framgangur úr riðli I
Frakkland 1.08 (93%), Senegal 2.20 (45%), Noregur 2.60 (38%), Írak 8.00+ (12%). Riðill I er einn af erfiðustu riðlum mótsinns — Frakkland er augljóst en annað sætið er raunveruleg barátta á milli Senegal og Noregs. Markaðurinn heldur örlítið með Senegal vegna stórmótareynslu — liðið hefur komist úr riðli á tveimur heimsmeistarakeppnum í röð — á meðan Noregur hefur ekki spilað á HM í 28 ár.
Ég sé verðmæti í Noregi til framgangs á 2.60 — stuðullinn ætti að vera nær 2.30 miðað við raunverulegan styrk liðsins. Haaland er einn af þremur bestu framherjum heims og í riðlaleikjum þar sem eitt mark getur ráðið úrslitum er sá hæfileiki gríðarlega verðmætur. Noregur til riðlasigurs á um 7.00 er líka áhugavert sem möguleiki-veðmál — ef Noregur sigrar Senegal og Frakkland (sem er ólíklegt en ekki ómögulegt) er riðlasigur í boði og stuðullinn er há greiðsla. Sádi-Arabía sýndi á HM 2022 að óvæntir sigrar gegn stórveldum eru raunverulegir — og Noregur er sterkara lið en Sádi-Arabía var.
Veðmálatillögur mínar fyrir riðil I: Noregur til framgangs er verðmætastuðull riðilsins. Yfir/undir 2.5 mörk í leik Noregs gegn Írak er áhugavert — ég spái yfir 2.5 vegna þess að Noregur ætti að skora a.m.k. tvisvar gegn íraskri vörn og Írak mun reyna að skora á gagnárásum. Haaland til markaskorunar í hvaða leik sem er (anytime scorer) á um 1.60 er lágvirðisstuðull en tryggur kostur. Noregur gegn Senegal — jafntefli á um 3.10 er áhugavert ef veðhöfundinn telur að þetta verði jafn leikur þar sem enginn vill tapa.
Dagskrá riðils I — Tímasetningar miðað við Ísland
Riðill I spilar leiki sína á austanhafssvæði Bandaríkjanna — Gillette Stadium í Boston og MetLife Stadium í New York/New Jersey. Tímamunurinn við Ísland (UTC±0) er fjórar klukkustundir (Eastern Time er UTC−4 á sumrin). Hér er dagskrá Noregs með íslenskum tímum sem ég hef reiknað út:
Fyrsti leikdagur riðilsins er 16. júní. Frakkland mætir Senegal klukkan 15:00 ET (19:00 IST) á MetLife Stadium og Írak mætir Noregi klukkan 18:00 ET (22:00 IST) á Gillette Stadium í Boston. Annar leikdagur er 22. júní: Frakkland mætir Írak klukkan 17:00 ET (21:00 IST) á Lincoln Financial Field í Philadelphia og Noregur mætir Senegal klukkan 20:00 ET (00:00 IST +1) á MetLife Stadium. Lokaúmferðin er 26. júní: Noregur mætir Frakklandi klukkan 15:00 ET (19:00 IST) á Gillette Stadium og Senegal mætir Írak klukkan 15:00 ET (19:00 IST) á BMO Field í Toronto. Báðir leikir fara fram samtímis.
Tímasetningarnar eru þægilegar fyrir íslenska áhorfendur — fyrsti leikur Noregs er klukkan 22:00, annar klukkan miðnætti og þriðji klukkan 19:00. Ekkert af þessu krefst þess að vera vakandi fram á morgunklukkustundirnar sem er kostur miðað við riðla sem spila á vesturströndinni. Ég mæli með að íslenskir áhorfendur skipuleggi kvöldin í kringum þessa þrjá leiki — þetta verður stærsta fótboltaviðburðurinn fyrir norræna áhorfendur síðan Ísland sigraði England á EM 2016.
Spá — Hverjir komast áfram úr riðli I?
Frakkland 1. er nánast vísleg spá — ég gef liðinu 93% líkur á framgangi og 70% líkur á riðlasigri. Liðið er of sterkt fyrir þennan riðil á heildina litið, þótt einstakir leikir geti verið erfiðir. Deschamps hefur þann lúxus að geta hvílt leikmenn í einum leik og enn verið með nægilega sterkt lið til sigurs. Ef Frakkland sigrar Senegal og Írak í fyrstu tveimur leikjunum er liðið þegar í gegn áður en lokaúmferð hefst — og þá gæti leikurinn gegn Noreg orðið minna áberandi fyrir frönsku mennirnir.
Annað sætið er kjarni riðilsins og ástæðan fyrir því að íslensku áhorfendur munu fylgjast svo náið. Senegal á 55% líkur á annað sæti samkvæmt mínu mati og Noregur á 40%. Munurinn stafar af stórmótareynslu — Senegal hefur verið í þessari stöðu áður og veit hvernig á að halda ró í þrýstingsleikjum. Noregur hefur ekki spilað á HM í 28 ár og sú reynsluleysi gæti komið fram í fyrsta leiknum þar sem taugar eru á hámarki. Á hinn bóginn hefur Noregur unnið stóra leiki í undankeppninni og leikmenn eins og Haaland og Ødegaard spila vikulega í stórum leikjum í ensku úrvalsdeildinni — þeir eru vanir þrýstingi þótt HM sé á öðru stigi.
En Noregur hefur Haaland — og einn leikmaður af hans gæðum getur jafnað reynslumuninn. Ef Haaland skorar í öllum þremur leikjum (sem er raunhæft miðað við markasögu hans) er framgangur nánast viss óháð niðurstöðu hvers leiks. Haaland hefur skorað 47 mörk í 39 landsleikjum — hlutfallið 1.2 mörk á leik er á meðal þeirra bestu í nútímafótbolta. Á HM 2026 þar sem Noregur spilar þrjá riðlaleiki er raunhæft að Haaland skori þrjú til fjögur mörk ef hann er í toppformi. Mín spá í röð: Frakkland 1., Senegal 2., Noregur 3., Írak 4. En ég gef 40% líkur á að Noregur taki annað sæti í staðinn — og í nýja 48-liða sniðinu gæti þriðja sæti dugað ef Noregur safnar fjórum stigum eða fleiri.
Írak er útskykkjan en ég vil gefa liðinu verðskuldaða athygli. Fyrsta heimsmeistarakeppni Íraks í fjörutíu ár er sögulegur atburður og liðið mun spila af ástríðu sem er erfitt að mæla í stuðlum. Ef Írak tekur jafntefli við Noreg eða Senegal er riðillinn strax flóknari en stuðlarnir gefa til kynna. Ég gef Írak um 15% líkur á framgangi sem er hærra en stuðlarnir segja — vegna þess hversu ástríðufullt liðið mun vera og vegna nýja 48-liða sniðisins sem gefur jafnvel fjórða-sæta liðum tæknilega möguleika.
Sviðsmyndin sem ég vona mest er sú þar sem Noregur sigrar Írak 2–0, tekur jafntefli við Senegal 1–1 og spilar svo gegn Frakklandi í lokaúmferð þar sem Noregur þarf jafntefli til framgangs. Í þeirri sviðsmynd er Haaland gegn Mbappé ekki bara fyrirsögn — það er leikur sem ræður örlögum norsku draumanna. Þetta er ástæðan fyrir því að ég hef fylgst með riðli I af meiri ástríðu en nokkrum öðrum riðli á HM 2026 — og ég veit að íslenskir aðdáendur Noregs deila þeirri ástríðu.