Hleð...
Þegar heimsmeistarakeppni fer fram á heimavelli er þrýstingurinn tvíþættur: gleðin og öfundin verða svo mikil að bilunin er ólíðandi. Bandaríkin eru gestgjafi HM 2026 og allt landið mun horfa þegar USMNT gengur á völlinn í riðli D. Ég hef séð þetta áður — Brasilíu 2014, Rússlandi 2018, Katar 2022 — og gestgjafalönd bregðast mjög mismunandi við þrýstingnum. Sumir blómstra, aðrir brotna. Í riðli D er gestgjafalandið umkringt þremur liðum sem hafa ekkert að tapa: Paragvæ, Ástralía og Tyrkland.
Gestgjafalandið og þrýstingurinn — Bandaríkin í brennidepli
Bandaríkin mistu af HM 2018 í Rússlandi eftir óvænt tap gegn Trínidad og Tóbagó í lokaumferð undankeppninnar. Sú reynsla var sársaukafull og ólík öllu sem bandarískur fótbolti hafði upplifað. Á HM 2022 komst liðið úr riðli en tapaði gegn Hollandi í 16-liða úrslitum. Nú, á eigin velli, er markmiðið skýrt: komast a.m.k. í áttunda úrslit og helst lengra. Christian Pulisic er leiðtogi liðsins — reynsla hans hjá AC Milan og síðan Chelsea hefur gert hann að einum af bestu sóknarmönnum Norður-Ameríku. Weston McKennie á miðjunni og Gio Reyna sem skapandi afl bæta dýpt við liðið.
Heimavalkosturinn er gríðarlegur. Bandaríkin munu spila alla riðlaleiki á stórum völlum — líklega SoFi Stadium í Los Angeles og AT&T Stadium í Dallas — þar sem 60–80 þúsund áhorfendur skapa andrúmsloft sem jafnast á við evrópsk stórmót. MLS-deild hefur einnig hækkað almennt gæðastig bandarísks fótbolta og ungu leikmennirnir sem vaxa upp í kerfinu eru betur þjálfaðir en nokkru sinni fyrr. Veikleikinn er á miðjunni þar sem djúpleik getur skort gegn tæknilega sterkum liðum eins og Tyrkland.
Þjálfarinn Gregg Berhalter — eða arftaki hans ef breyting verður — stendur frammi fyrir erfiðu vali um leikstíl. Bandaríkin hafa tilhneigingu til að spila opinn hraðafótbolta sem er skemmtilegur en ábatasamur. Á heimsmeistarakeppni þar sem einn balli getur útrýmt þig er varnarstyrkur lykilatriði. Sagan sýnir að gestgjafalönd sem ná árangri á HM — Suður-Kórea 2002, Þýskaland 2006, Brasilía 2014 — gera það oft með varnarlegan grunnstillingu og snöggum gagnárásum. Ef Bandaríkin velja þá leið gætu þau farið langt. Ef liðið spilar opið gætu tæknilega sterkari lið eins og Tyrkland nýtt sér rýmin.
Liðin í riðli D — Yfirlit
Paragvæ
Suður-amerískt fótboltaveldi sem hefur átt betri tíma. Paragvæ komst í fjórðungsúrslit á HM 2010 í Suður-Afríku — besta útkoma landsins í sögunni — en hefur átt erfitt síðan þá. Liðið náði ekki á HM 2014 eða 2018 og á HM 2022 var Paragvæ fjarverandi. Undankeppnin í Suður-Ameríku var þröng og Paragvæ komst í gegnum á lokametrunum. Liðið er þekkt fyrir líkamlega erfiðan leikstíl, harða takklinga og varnarfestu. Gustavo Gómez er reynslumikill stoppari og Miguel Almirón bætir hraða og skotvísi í sóknina. Vantar þó stjörnuljóma — Paragvæ á engan leikmann af heimsklassa sem getur leyst leiki einn og sér, sem er veikleiki í stuttum riðlaleikjum.
Það sem gerir Paragvæ hættulegt er menningin. Suður-amerísk lið fá kenndir á heimsmeistarakeppnum sem evrópsk lið ná sjaldan — sú geta til að hægja á leikjum, nýta hverja dáttasekúndu og beita sálfræðilegum aðferðum sem trufla andstæðinga. Paragvæ hefur gert þetta ítrekað á HM og jafnvel veikt lið úr Suður-Ameríku eru erfið viðureignar þegar þau spila á heimsmeistarakeppni. Í riðli D er Paragvæ liðið sem getur gert alla leiki erfiða — ekki endilega vinna þá, en koma í veg fyrir að andstæðingar fái auðveldan sigur.
Ástralía
Ástralía er liðið sem alltaf kemur — en sjaldan fer lengra en riðilinn. Socceroos hafa spilað á fimm af síðustu sex heimsmeistarakeppnum og komust úr riðli á HM 2022 í Katar, sem var mikill áfangi. Liðið hefur blöndu af reynslu og æsku: Jackson Irvine á miðjunni, Mathew Leckie sem gamli garðvarðurinn og ungu kynslóðin sem vex upp í evrópskum deildum. Ástralíska liðið spilar hratt, beint og líkamlega — leikstíll sem hentar vel gegn tæknilega sterkum en líkamlega veikari andstæðingum.
Vandamálið er að í riðli D er enginn veiklingur. Bandaríkin, Paragvæ og Tyrkland eru öll lið sem geta mætt Ástralíu á líkamlega jafnri nótu — og þá þarf Ástralía tæknilega yfirburði sem liðið á ekki. Stuðlarnir gefa Ástralíu um 30% líkur á framgangi sem endurspeglar þessa erfiðu stöðu. En Socceroos hafa sýnt á undanförnum mótum að liðið getur komið á óvart í riðlaleikjum — sigurinn gegn Danmörku á HM 2022 er gott dæmi.
Tyrkland
Tyrkland er liðið sem gæti verið mesti ógnarmaðurinn í riðli D fyrir Bandaríkin. Tyrkir komust í undanúrslit á EM 2024 í Þýskalandi og voru nokkrar mínútur frá lokaleik — Hollandi þurfti seint mark til að sigra. Hakan Çalhanoğlu er einn af bestu leikstjórum Evrópu, Arda Güler er 21 árs stjarneign hjá Real Madrid og Kenan Yıldız frá Juventus bætir skapandi gáfu í framherinn. Tyrkland hefur gríðarlega dýpt í hópi leikmanna og blanda af reynslu og æsku sem gerir liðið hættulegt.
Veikleikinn hefur verið ósamkvæmni — Tyrkland getur spilað heimsklassa fótbolta í einn leik og tapað gegn veikari andstæðingum í þeim næsta. Á EM 2024 sigraði Tyrkland Austurríki 2–1 í áttundaúrslitum en tapaði Portúgal 0–3 í riðlinum. Ef Tyrkland nær að halda bestu sýningunni í þrjá leiki er liðið hæft til riðlasigurs — en sagan segir að það gerist sjaldan. Í riðli D er Tyrkland líklega næststerkasta liðið á bak við Bandaríkin og myndi vera erfiður andstæðingur í 32-liða úrslitum.
Stuðlar — Framgangur úr riðli D
Bandaríkin eru stór uppáhaldur í riðlinum með stuðulinn um 1.20 fyrir framgang — sem samsvarar um 83% líkum. Heimavalkosturinn er verðlagður djúpt inn í stuðulinn og engin virðisaukning er þar. Tyrkland er á 1.80 (56%) sem er sanngjörn verðlagning miðað við gæðin. Paragvæ er á 3.00 (33%) og Ástralía á 3.50 (29%).
Verðmætastuðullinn í riðlinum er Paragvæ á 3.00. Suður-amerísk lið eru stöðugt vanmetin í riðlum á heimsmeistarakeppnum þar sem leikstíllinn — varnarfesta, harðir takklingar, leikjagreind — hentar einmitt stuttum riðlaleikjum betur en flottum en óstöðugum liðum. Paragvæ gæti vel tekið jafntefli við bæði Bandaríkin og Tyrkland og sigrað Ástralíu — og þá er framgangur í farteskinu. Ég myndi einnig skoða yfir/undir markamarkaði í riðli D — þetta er riðill sem lítur út fyrir fá mörk. Öll fjögur liðin hafa varnarlega leikstíla og ég spái um 1.8 mörk á leik í meðaltali í riðlinum, sem er undir HM-meðaltalinu.
Áhugavert er einnig að skoða riðlasigursstuðla. Bandaríkin eru á um 1.45 fyrir riðlasigur og Tyrkland á 3.40. Bilið á milli þeirra er minna en mörg halda — ef Tyrkland sigrar Bandaríkin í beinu leikjum snýst riðillinn algjörlega. Möguleikinn á að Paragvæ eða Ástralía nái riðlasigri er lítill (stuðlar yfir 8.00) en ekki enginn. Á HM 2022 tókst Ástralíu að komast úr riðli sem fáir bjuggust við — og þau óvæntu eru einmitt það sem gerir heimsmeistarakeppnir svona skemmtilegar.
Dagskrá riðils D — Leikir og tímasetningar
Sem gestgjafaland fá Bandaríkin bestu leikstundirnar — kvöldleikir á helstu sjónvarpstímum. Fyrsti leikur Bandaríkjanna er 12. júní á SoFi Stadium í Los Angeles gegn Paragvæ, samkvæmt staðfestri dagskrá FIFA. Sá leikur hefst klukkan 21:00 ET sem er 01:00 íslensku — seinn leikur fyrir okkur en óhjákvæmilegt þar sem Pacific Time er UTC−7 og mismunurinn við Ísland er sjö klukkustundir.
Annar umferðarleikur Bandaríkjanna fer líklega fram um 18.–19. júní og lokaúmferðin um 23.–24. júní. Leikir Tyrklands, Paragvæ og Ástralíu eru á svipuðum tímum. Fyrir íslenska áhorfendur sem vilja fylgjast með riðli D er góð hugmynd að taka sérstaklega eftir tímabeltinu — ef leikir fara fram á vesturströndinni (Los Angeles, Seattle) eru þeir seinni en ef þeir fara fram á austurströndinni (New York, Philadelphia). Munurinn getur verið þrjár klukkustundir og ræður því hvort leikurinn er klukkan 22:00 eða 01:00 á Íslandi. Riðill D gæti verið einn af þeim riðlum þar sem flestir leikir fara fram seint á kvöldi íslensku, þar sem Bandaríkin vilja að leikirnir séu á helstu sjónvarpstímum innan lands — prime time á vesturströnd er klukkan 20:00 PT sem er klukkan 03:00 íslensku. Vonandi verða a.m.k. einhverjir leikir á austanhafssvæðinu sem gefa okkur betri tíma.
Spá — Hvaða lið komast áfram?
Ég er öruggur um eitt: Bandaríkin komast úr riðli. Gestgjafalönd á heimsmeistarakeppnum hafa komist úr riðli í 20 af 22 tilvikum — einu undantekningarnar eru Suður-Afríka 2010 (þar sem stigafjöldinn dugði ekki þrátt fyrir ágætan leik) og Katar 2022. Bandaríkin eru sterkara lið en bæði þau og heimavalkosturinn er raunverulegur á völlum sem taka 60–80 þúsund.
Annað sætið er erfiðari spá. Tyrkland hefur mestan hæfileika en ósamkvæmni getur orðið vandamál. Paragvæ hefur varnarfestu en skortir sóknarstyrk. Ástralía hefur reynslu en takmarkað talent. Ég halla mér að Tyrkland vegna þess að Güler, Çalhanoğlu og Yıldız mynda skapandi þríhyrning sem enginn annar í riðlinum getur mætt — en ég gef Paragvæ um 35% líkur á öðru sætinu og Ástralíu um 20%.
Sviðsmyndin sem gerir mig efins er sú þar sem Tyrkland tapar fyrsta leiknum gegn Ástralíu eða Paragvæ. Tyrkir hafa tilhneigingu til að falla saman eftir snemma tap og á EM 2024 var liðið nánast úr keppni eftir 0–3 tapið gegn Portúgal í riðlinum. Ef Tyrkland byrjar illa gæti Paragvæ eða Ástralía gripið tækifærið og riðillinn orðið mun jafnari en stuðlarnir gefa til kynna. Ég gef sviðsmyndinni þar sem þrjú lið enda á sömu stigafjölda um 20% líkur — og í slíku tilfelli ræður markamunur sem hægir á varnarliðum og verndar þau sem skora í öllum leikjum.
Mín spá í röð: Bandaríkin 1., Tyrkland 2., Paragvæ 3., Ástralía 4. En ég viðurkenni að vissan mín í annað sætið er aðeins um 45% — þetta er riðill þar sem annað og fjórða sætið eru nálægt hvort öðru og einn leikur getur snúið öllu við.
Fyrir íslenska veðhöfunda sem vilja fylgjast með öllum riðlum HM 2026 er riðill D áhugaverður vegna gestgjafadýnamíkunnar og vegna þess hversu ólíka leikstíla liðin hafa. Bandaríkin gegn Tyrkland gæti orðið einn skemmtilegasti riðlaleikur mótsinns — tæknilegur og skapandi fótbolti gegn líkamlegum og skipulögðum. Heimilisáhorfendur á SoFi Stadium eða AT&T Stadium munu gera sitt til að skapa andrúmsloft sem íslenskir áhorfendur munu njóta jafnvel í gegnum sjónvarpsskjáinn.