Hleð...
Hvaða riðill á HM 2026 er líklegastur til að framleiða undanþágu? Ég myndi veðja á riðil C. Brasilía er fimm sinnum heimsmeistari en kemur úr erfiðustu undankeppni í sögu suður-amerísks fótbolta. Marokkó er liðið sem komst á undraverðan hátt í undanúrslit HM 2022. Skotland hefur ekki spilað á heimsmeistarakeppni síðan 1998. Og Haítí — þjóð með 11 milljónir íbúa — kemur á sína fyrstu heimsmeistarakeppni síðan 1974. Þetta er riðill sem blandar saman draumi, hefnd og sögu á einstakan hátt.
Gæðabilið á milli efsta og neðsta liðsins í riðli C er líklega stærst af öllum riðlum mótsinns. Brasilía er með FIFA-stiga yfir 1700 á meðan Haítí er undir 1300. En fótboltinn á vellinum virðir ekki stigakerfið — Marokkó sýndi okkur það 2022 og Skotland hefur sýnt á EM 2024 að skipulag getur jafnað muninn á gæðum einstaklinga.
Lykilleikir og sviðsmyndir
Ég vil byrja á leikjunum sjálfum áður en ég fer í liðagreiningu, vegna þess að í riðli C ráða einstakir leikir öllu. Leikurinn sem skiptir mestu máli er Brasilía gegn Marokkó — tveir mestu mótherjar riðilsins mætast og sá leikur ræður líklega því hvort riðillinn klárast eðlilega eða verður undantekningarriðill.
Ef Brasilía vinnur þann leik er riðlasigur nánast viss fyrir Seleção. Ef Marokkó vinnur — sem er ekki ólíklegt miðað við sýninguna á HM 2022 — opnast riðillinn á gátt og bæði Skotland og Haítí fá raunveruleg tækifæri til framgangs. Jafntefli er sviðsmyndin sem gagnast mest þriðja og fjórða liðinu vegna þess að bæði stóru liðin þurfa þá stig í eftirstandandi leikjum og eiga á hættu á óvæntum niðurstöðum gegn minni liðum.
Skotland gegn Haítí er annar lykilleikur — sigurvegarinn þar gæti lent í þriðja sæti með möguleika á framgangi sem eitt af átta bestu þriðju-sæta liðunum. Tapandinn er líklega úr mótinu. Þetta eru tvö lið sem eiga allt undir í einum leik og slík leikjadýnamík skapar oft frábæra fótboltaskemmtun. Ef Skotland nær 1–0 sigri í þeim leik og tekst síðan jafntefli við annað hvort Brasilíu eða Marokkó er framgangur mögulegur — og þá myndi Skotland loksins brjóta bölvunina sem hefur fylgt liðinu á átta heimsmeistarakeppnum í röð.
Versta sviðsmyndin fyrir riðilinn er sú þar sem Brasilía og Marokkó vinna báðir sína fyrstu tvo leiki og lokaúmferðin verður merkingarlaus — þá eiga Skotland og Haítí í baráttu um þriðja sætið í leik sem skiptir litlu máli fyrir heildarmyndina. Besta sviðsmyndin er sú þar sem Brasilía og Marokkó deila stigum í fyrsta leiknum og þrjú lið geta enn komist áfram í lokaúmferð.
Liðin í riðli C — Yfirlit
Brasilía
Brasilía er eina landsliðið sem hefur spilað á öllum heimsmeistarakeppnum í sögunni — 22 mót í röð frá 1930. Fimm titlar gera Brasilíu að farsælasta fótboltalandi heims. En undanfarin ár hafa verið erfið. Á HM 2022 tapaði Brasilía gegn Króatíu á fjórðungsúrslitastigi eftir vítaspyrnukeppni og suður-ameríska undankeppnin var sú erfiðasta í manna minnum — Brasilía lenti í fimmta sæti á tímapunkti og þurfti lokasprettinn til að tryggja sæti.
Vinícius Jr er stjarnan sem ber liðið á herðunum — hann er einn af tveimur til þremur bestu leikmönnum heims og hæfileikinn til að brjóta niður varnir er afar sjaldgæfur. Rodrygo, Endrick og Raphinha mynda sóknarlínu sem er ógnvekjandi á pappír. Vandamálið hefur verið á miðjunni og í vörninni þar sem Brasilía hefur skort stöðugleika. Casemiro er orðinn 34 ára og Bruno Guimarães hefur ekki enn sannað sig á stórmótum. Nýr þjálfari hefur verið skipaður og taktískar breytingar eru í gangi — en hvort þær ná árangri á stórmóti er enn óvíst. Brasilía sem liðsheild er veikari en margar fyrri útgáfur, en einstaklingstalentið er enn af heimsklassa og í riðlaleikjum þar sem einn leikmaður getur leyst leik er það yfirburður sem erfitt er að mæta. Söguleg staðreynd sem veðhöfundar ættu að hafa í huga: Brasilía hefur aldrei tapað riðlaleik gegn afrísku liði á heimsmeistarakeppni — en sú tölfræði gæti brotist á HM 2026.
Marokkó
Marokkó skrifaði sögu á HM 2022 þegar liðið varð fyrsta afríska og arabíska liðið til að komast í undanúrslit. Atlas Lions sigruðu Belgíu, Spán og Portúgal áður en Frakkland stöðvaði þá í undanúrslitum. Sú reynsla var umbreytileg — marokkóska liðið veit nú að það getur keppt við heimsins bestu. Achraf Hakimi er heimsklassa hliðarvarnarmaður, Sofyan Amrabat stýrir miðjunni og Youssef En-Nesyri er markahættulegur framherji.
Marokkóska vörnin var lykillinn á HM 2022 — liðið hleypti aðeins einu marki inn í opnum leik á öllu mótinu. Ef sú varnarfesta heldur er Marokkó raunverulegur ógnarmaður í riðli C og gæti vel tekist á við Brasilíu. Veikleikinn er aldur — nokkrir lykilmenn eru á niðurleið ferils síns og spurningin er hvort nýja kynslóðin getur haldið stöðunni. Walid Regragui þjálfarinn hefur haldið sömu hugmyndafræði og á HM 2022: þéttur varnarleikur, hraðar gagnárásir og ódrepanleg liðsheild. Marokkó er liðið sem flestir andstæðingar myndu helst vilja forðast í riðlinum.
Haítí
Haítí er ein af merkilegustu sögum HM 2026. Landið sem hefur átt við pólitískan óstöðugleika, náttúruhamfarir og efnahagserfiðleika að stríða sendir fótboltaliðið sitt á heimsmeistarakeppni í fyrsta sinn í yfir fimmtíu ár. Á HM 1974 var Haítí eitt af aðeins þremur Karíbahafslandanna sem höfðu spilað á HM — hitt var Kúba árið 1938. Undankeppnin í CONCACAF var dramatísk og Haítí náði sæti í gegnum millileiki.
Liðið reiðir sig á leikmenn sem spila í MLS og lægri evrópskum deildum. Gæðamunurinn á Haítí og Brasilíu er gríðarlegur á pappír, en fótboltinn á vellinum er ekki alltaf samkvæmt pappírnum. Haítíska liðið spilar með ástríðu og hraða sem getur truflað taktískt skipulögð lið. Stuðlarnir gefa Haítí litlar líkur á framgangi úr riðli — um 7% — en bara þátttakan sjálf er sigur fyrir haítískan fótbolta og hvert mark sem liðið skorar verður hátíðarstund á eyjunni. Haítí hefur ekkert að tapa og allt að vinna, sem getur verið hættuleg staða fyrir andstæðinga sem bera þyngri væntingar.
Skotland
Skotland hefur lengi verið „næstum“ liðið í evrópskum fótbolta — landið komst á átta heimsmeistarakeppnir á milli 1954 og 1998 en náði aldrei úr riðlakeppni. Eftir 28 ára bið er Skotland aftur á HM og vonin er lifandi. Andy Robertson, fyrirliði Liverpool, er leiðtogi liðsins og John McGinn frá Aston Villa er kraftur á miðjunni. Steve Clarke þjálfarinn hefur byggt lið sem reiðir sig á skipulag og þrautseigju fremur en einstaklingsgáfu.
Veikleikinn er í framhernum þar sem Skotland skorar fá mörk — á EM 2024 skoraði liðið aðeins eitt mark í þremur leikjum. Í riðli C þar sem Brasilía og Marokkó eru bæði sterk varnarlið getur markaskortur verið banvænn. En ef Skotland nær að halda 0–0 eða 1–0 leikjum getur liðið safnað nógu mörgum stigum til framgangs, sérstaklega í 48-liða sniðinu þar sem þriðja sæti getur dugað. Skoska liðið hefur eitt sem margir vanmeta: grimmild. Þetta er lið sem hættir aldrei að berjast og í riðlaleikjum þar sem markamunur getur ráðið úrslitum skiptir þrautseigja höfuðmáli.
Dagskrá riðils C — Leikir og tímasetningar
Riðill C spilar leiki sína á austanhafssvæðinu í Bandaríkjunum — líklega í New York, Philadelphia eða Boston. Fyrir íslenska áhorfendur þýðir austanhafsstaðsetningin Eastern Time sem er UTC−4 á sumrin, sem samsvarar fjögurra klukkustunda mun við Ísland. Leikur sem hefst klukkan 15:00 ET hefst klukkan 19:00 á Íslandi — fullkomlega hæfilegt. Kvöldleikir sem hefja klukkan 21:00 ET eru klukkan 01:00 íslensku, sem er seint en ekki óbærilegt fyrir þá sem vilja sjá brasilíska fótboltalist.
Fyrsti leikdagur riðilsins er á dagskrá 13.–14. júní. Brasilía mætir líklega Marokkó sem einn af stóru leikjunum í fyrstu umferð og Skotland tekur á Haítí samtímis eða á sama degi. Annar umferðarleikur er um 19.–20. júní og lokaúmferðin fer fram 23.–24. júní þar sem báðir leikir fara samtímis fram samkvæmt FIFA-reglum. Vegna Eastern Time tímabeltisins geta lokaúmferðarleikirnir verið klukkan 21:00 eða 01:00 íslensku — en í riðli þar sem Brasilía spilar er líklega farið vel með sjónvarpstímana og leikir settir á aðlaðandi tíma fyrir evrópska áhorfendur. Brasilía er eitt af mest áhorfnu liðum heims og FIFA veit það — allir leikir Seleção verða líklega á tímum sem henta helstu sjónvarpsmörkuðum. Fyrir íslenska áhorfendur er þetta jákvætt: leikir Brasilíu fara sjaldan fram eftir miðnætti íslensku á heimsmeistarakeppnum.
Stuðlar — Framgangur úr riðli C
Stuðlarnir á riðil C eru eins skýrir og þeir geta verið: Brasilía er gríðarlegur uppáhaldur með stuðulinn um 1.15 fyrir framgang (87% líkur) og Marokkó er á 1.60 (63%). Skotland er á 3.50 (29%) og Haítí á 15.00 (7%). Þetta er einn ójafnasti riðill mótsinns á pappír.
En pappírinn segir ekki alla söguna. Ég sé verðmæti í Skotlandi á 3.50. Liðið er vanmetið af nokkrum ástæðum: marokkóska liðið er mögulega eldra og hægara en 2022, brasilíska liðið er í umskiptum og Skotland hefur sýnt á EM 2024 og undankeppninni að það getur haldið niðurstöðum gegn sterkum andstæðingum. Ef Skotland sigrar Haítí og tekur jafntefli við Brasilíu eða Marokkó er framgangur möguleiki — sérstaklega í 48-liða sniðinu þar sem þriðja sæti getur dugað.
Stuðullinn á Brasilíu til riðlasigurs er um 1.55 og á Marokkó til riðlasigurs um 3.20. Ég tel Marokkó vera vanmetið á riðlasigursstuðlinum — ef liðið sigrar Brasilíu í beinu leikjum er riðlasigur nánast viss og líkurnar á sigri í þeim leik eru hærri en 3.20 gefur til kynna. Markaðurinn hefur tilhneigingu til að vanmeta afrísk lið sem sýndu styrk á síðasta stórmóti og Marokkó er eitt af bestu dæmunum um þá vanmetingu.
Riðill C og áhrif á úrslitatöfluna
Riðill C er einn af skemmtilegustu riðlum HM 2026 frá sjónarhorni fótboltasögunnar. Brasilía leitast við að sanna að liðið sé enn á meðal bestu heims eftir erfið ár. Marokkó vill staðfesta að HM 2022 var ekki einskiptisvið heldur upphaf nýs tímabils. Skotland vill loksins komast úr riðli á heimsmeistarakeppni eftir átta misheppnaðar tilraunir. Og Haítí vill sýna heiminum að fótbolti á Karíbahafinu er lifandi og öflugur.
Liðin sem komast áfram úr riðli C mæta líklega liðum úr nálægum riðlum í 32-liða úrslitunum. Brasilía á beinu leið gegn gestgjafalandi Bandaríkjunum myndi vera einn stærsti leikur úrslitatöflunnar og gæti laðað að sér gríðarlega athygli. Marokkó í 16-liða úrslitum myndi einnig vera aðdráttarafl — liðið hefur sannað að það getur sigrað evrópsk stórveldi og enginn andstæðingur myndi vilja mæta Atlas Lions í úrslitaleik. Fyrir þá sem vilja bera saman alla tólf riðla HM 2026 er riðill C einn af þeim sem hefur mest möguleika á óvæntum niðurstöðum — einmitt vegna þess hversu stórt bilið er á milli sterkustu og veikustu liðanna, sem getur leitt til sjálfumgleðju hjá stóru liðunum og hvatningu hjá þeim litlu. Eitt er víst: riðill C verður ekki leiðinlegur.